«برای کودک ۱۲ کیلویی چند سی سی شربت استامینوفن بدهم؟» این یکی از سوال های رایج والدین است. پاسخ با وزن کودک شروع می شود، اما تا غلظت شربت مشخص نباشد، عدد سی سی قابل اعتماد نیست. دو شیشه استامینوفن ممکن است نام مشابهی داشته باشند و در هر ۵ میلی لیتر، مقدار متفاوتی دارو داشته باشند.
در این راهنما مقدار مصرف شربت استامینوفن در کودکان را با جدول های وزنی توضیح می دهیم. اعداد جدول محاسبه های آموزشی برای دو غلظت مشخص هستند و برای نوزاد کوچک، کودک دارای بیماری زمینه ای یا مصرف داروهای دیگر جایگزین نظر پزشک و دستور روی بسته نیستند.
دوز خوراکی متداول استامینوفن برای بسیاری از کودکان حدود ۱۰ تا ۱۵ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن در هر نوبت است. برای شربت ۱۲۰ میلی گرم در ۵ میلی لیتر، فرمول «وزن کودک × ۰.۵» حدود ۱۲ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم می دهد. یعنی کودک ۱۲ کیلویی در این غلظت، ۶ سی سی در یک نوبت دریافت می کند. دارو در صورت نیاز معمولا هر ۴ تا ۶ ساعت مصرف می شود و در این راهنمای محافظه کارانه حداکثر ۴ نوبت در ۲۴ ساعت در نظر گرفته شده است. این فرمول را برای شربت های غلیظ تر به کار نبرید.
اول روی شیشه چه چیزی را بررسی کنیم؟
قبل از محاسبه دوز، عبارت مربوط به قدرت دارو را پیدا کنید. ممکن است روی بسته نوشته شده باشد:
- ۱۲۰ mg/5 mL یعنی در هر ۵ سی سی، ۱۲۰ میلی گرم استامینوفن وجود دارد.
- ۱۶۰ mg/5 mL یعنی در هر ۵ سی سی، ۱۶۰ میلی گرم استامینوفن وجود دارد.
یک سی سی همان یک میلی لیتر است. اما میلی گرم مقدار ماده دارویی را نشان می دهد و میلی لیتر حجم مایع را. این دو واحد را نباید با هم اشتباه گرفت.
اگر نوشته روی بطری با هیچ یک از این دو غلظت مطابقت ندارد، از جدول های همین صفحه استفاده نکنید. همچنین اگر دارو «قطره استامینوفن» است، ممکن است بسیار غلیظ تر باشد و محاسبه مخصوص شربت برای آن خطرناک است.
فرمول نصف وزن کودک برای شربت استامینوفن ۱۲۰
برای شربت استامینوفن ۱۲۰ میلی گرم در ۵ میلی لیتر می توان یک محاسبه ساده آموزشی انجام داد:
وزن کودک به کیلوگرم × ۰.۵ = حجم شربت به سی سی در هر نوبت
دلیل درست بودن این محاسبه برای همین غلظت روشن است. هر ۵ سی سی حاوی ۱۲۰ میلی گرم استامینوفن است، پس در هر سی سی ۲۴ میلی گرم وجود دارد. وقتی وزن را در نیم ضرب می کنیم، کودک به ازای هر کیلوگرم ۱۲ میلی گرم دارو دریافت می کند. این مقدار در محدوده رایج ۱۰ تا ۱۵ میلی گرم در کیلوگرم قرار دارد.
مثال: اگر کودک ۱۶ کیلوگرم وزن دارد، ۱۶ × ۰.۵ برابر ۸ سی سی است. این عدد فقط برای شربت ۱۲۰/۵ قابل استفاده است و باید با وضعیت کودک و دستور فرآورده تطبیق داده شود.
جدول مقدار مصرف شربت استامینوفن بر اساس وزن کودک
در جدول زیر، هر دو ستون بر مبنای حدود ۱۲ میلی گرم استامینوفن به ازای هر کیلوگرم در یک نوبت محاسبه شده اند. ستون دوم مربوط به ۱۲۰ میلی گرم در ۵ میلی لیتر و ستون سوم مربوط به ۱۶۰ میلی گرم در ۵ میلی لیتر است. اعداد ستون ۱۶۰ به نزدیک ترین یک دهم میلی لیتر گرد شده اند.
| وزن کودک | شربت ۱۲۰ mg/5 mL | شربت ۱۶۰ mg/5 mL |
|---|---|---|
| ۸ کیلوگرم | ۴ سی سی | ۳ سی سی |
| ۱۰ کیلوگرم | ۵ سی سی | ۳.۸ سی سی |
| ۱۲ کیلوگرم | ۶ سی سی | ۴.۵ سی سی |
| ۱۴ کیلوگرم | ۷ سی سی | ۵.۳ سی سی |
| ۱۶ کیلوگرم | ۸ سی سی | ۶ سی سی |
| ۱۸ کیلوگرم | ۹ سی سی | ۶.۸ سی سی |
| ۲۰ کیلوگرم | ۱۰ سی سی | ۷.۵ سی سی |
| ۲۲ کیلوگرم | ۱۱ سی سی | ۸.۳ سی سی |
| ۲۴ کیلوگرم | ۱۲ سی سی | ۹ سی سی |
| ۲۶ کیلوگرم | ۱۳ سی سی | ۹.۸ سی سی |
| ۲۸ کیلوگرم | ۱۴ سی سی | ۱۰.۵ سی سی |
| ۳۰ کیلوگرم | ۱۵ سی سی | ۱۱.۳ سی سی |
توجه مهم به جدول: این مقادیر یک الگوی محاسبه وزنی هستند، نه نسخه برای هر کودک در هر سن. برای کودک زیر دو سال، به ویژه در ماه های اول زندگی، قبل از دادن دارو با پزشک مشورت کنید. اگر فرزند شما به دلیل سن، بیماری کبدی، شرایط تغذیه ای، کم آبی شدید یا داروهای همراه نیاز به دوز متفاوت دارد، مقدار تجویز شده پزشک و بروشور فرآورده بر جدول مقدم است. همچنین در کودکان بزرگ تر ممکن است فرآورده مناسب سن و دوز برچسبی متفاوت باشد.
اگر شربت استامینوفن ۱۶۰ باشد، آیا نصف وزن درست است؟
خیر. در غلظت ۱۶۰ میلی گرم در ۵ میلی لیتر، هر سی سی ۳۲ میلی گرم استامینوفن دارد. اگر همان فرمول نصف وزن را به کار ببریم، کودک به ازای هر کیلوگرم ۱۶ میلی گرم دارو دریافت می کند که از حد معمول ۱۵ میلی گرم در کیلوگرم بیشتر است.
برای محاسبه حجمی در غلظت ۱۶۰/۵ با هدف حدود ۱۲ میلی گرم در کیلوگرم:
وزن کودک × ۰.۳۷۵ = سی سی تقریبی هر نوبت
برای مثال کودک ۲۰ کیلویی، با این غلظت حدود ۷.۵ سی سی دریافت می کند، نه ۱۰ سی سی. اگر سرنگ مدرج شما امکان اندازه گیری عدد محاسبه شده را ندارد، مقدار را با حدس یا قاشق آشپزخانه اندازه نگیرید و از داروساز درباره وسیله مناسب کمک بگیرید.
شربت استامینوفن کودکان هر چند ساعت است؟
استامینوفن خوراکی غالبا در صورت نیاز با فاصله ۴ تا ۶ ساعت تجویز می شود. چند نکته جلوی خطاهای رایج را می گیرد:
- فاصله میان دو نوبت کمتر از چهار ساعت نباشد.
- در برنامه محافظه کارانه این مقاله، بیش از چهار نوبت در هر ۲۴ ساعت ندهید مگر پزشک برای فرآورده مشخص دستور دیگری داده باشد.
- اگر کودک راحت است و دیگر درد یا تب آزاردهنده ندارد، مصرف نوبت بعد اجباری نیست.
- تعداد نوبت ها را در ۲۴ ساعت گذشته بشمارید. شروع روز جدید در تقویم به معنی پاک شدن مجموع داروی مصرف شده نیست.
- شیاف، قطره یا داروی سرماخوردگی حاوی استامینوفن نیز به مجموع دریافت روزانه اضافه می شوند.
برخی منابع بین المللی حداکثر پنج نوبت در ۲۴ ساعت ذکر کرده اند، در حالی که برخی فرآورده های کودکان چهار نوبت را سقف می دانند. برای یک مطلب عمومی، توصیه محافظه کارانه چهار نوبت را انتخاب کرده ایم، اما برچسب همان محصول و دستور پزشک تعیین کننده است.
مقدار مصرف شربت استامینوفن برای کودک ۴ ساله چقدر است؟
سن چهار سال به تنهایی برای تعیین سی سی کافی نیست. دو کودک چهار ساله ممکن است وزن متفاوتی داشته باشند. فرض کنید وزن یکی ۱۶ کیلوگرم و دیگری ۲۰ کیلوگرم است. در الگوی محاسبه این صفحه و با شربت ۱۲۰/۵، مقدار هر نوبت به ترتیب ۸ سی سی و ۱۰ سی سی می شود.
پس به جای اینکه یک عدد ثابت را برای تمام کودکان چهار ساله به خاطر بسپارید، وزن به روز کودک را در نظر بگیرید و با غلظت روی شیشه تطبیق دهید.
اگر شربت پاراکید یا پاراتل داریم از کدام ستون استفاده کنیم؟
در فهرست دارویی ایران، فرآورده های پاراکید سوسپانسیون ۱۲۰/۵ و پاراتل سوسپانسیون ۱۲۰/۵ ثبت شده اند. اگر بطری موجود در دست شما دقیقا همین غلظت را نشان می دهد، محاسبات ستون ۱۲۰/۵ از نظر مقدار ماده موثره برای آن قابل فهم است. با این حال باید دستور مصرف و محدودیت سنی همان فرآورده بررسی شود.
اطلاعات هویتی، تفاوت شربت و قطره و سوالات اختصاصی این برند در مقاله شربت استامینوفن پاراکید آمده است.
شربت را چگونه دقیق اندازه بگیریم؟
پس از بررسی دستور فرآورده، اگر سوسپانسیون است بطری را مطابق برچسب خوب تکان دهید. مقدار دارو را با سرنگ خوراکی مدرج به میلی لیتر اندازه بگیرید. سرنگ خوراکی با سرنگ تزریقی و قاشق معمولی آشپزخانه تفاوت دارد و برای اندازه گیری حجم دقیق طراحی شده است.
سرنگ را در کنار داخل گونه کودک قرار دهید و مایع را آرام، در چند مرحله و متناسب با توان بلع کودک بدهید. نباید دارو را با فشار به انتهای حلق بپاشید. پس از مصرف، وسیله اندازه گیری را مطابق راهنمای محصول تمیز کنید و مقدار و ساعت نوبت را یادداشت کنید.
اگر کودک بخشی از شربت را بیرون ریخت یا پس از مصرف استفراغ کرد، خودسرانه یک دوز کامل دیگر ندهید. برای تصمیم درباره تکرار، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
چه زمانی از این جدول استفاده نکنیم؟
- کودک زیر سه ماه تب ۳۸ درجه یا بالاتر دارد و ابتدا نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
- کودک زیر دو سال است و پزشک دوز و ضرورت مصرف را تایید نکرده است.
- غلظت دارو با دو ستون جدول مطابقت ندارد یا برچسب خوانا نیست.
- کودک بیماری کبدی، سوءتغذیه مهم یا شرایط پزشکی ویژه دارد.
- داروی ترکیبی سرماخوردگی، قطره، شیاف یا فرآورده دیگری با استامینوفن مصرف کرده است و مجموع دوز روشن نیست.
- از مقدار مصرف قبلی مطمئن نیستید یا احتمال می دهید دوز اضافی داده شده است.
در آخر، منتظر بروز علامت نمانید. راهنمای اقدام را در مقاله مصرف همزمان شربت و شیاف استامینوفن بخوانید و برای ارزیابی فوری اقدام کنید.
سوالات متداول
آیا می توان هر چهار ساعت شربت استامینوفن داد؟
فاصله چهار ساعت در بعضی دستورهای مصرف مجاز است، ولی به معنی مجاز بودن شش نوبت در یک روز نیست. تعداد نوبت ها و حداکثر دوز روزانه باید جداگانه رعایت شوند. اگر نیاز کودک به تب بر مداوم است، باید وضعیت او بررسی شود.
آیا برای کودک ۱۰ کیلویی همیشه ۵ سی سی کافی است؟
فقط برای مثال مشخص شربت ۱۲۰ میلی گرم در ۵ میلی لیتر، مقدار ۵ سی سی معادل ۱۲۰ میلی گرم یا ۱۲ میلی گرم در کیلوگرم است. همین ۵ سی سی از شربت ۱۶۰/۵، ۱۶۰ میلی گرم خواهد بود و تفاوت مهمی دارد.
آیا ۵ میلی لیتر همان ۵ سی سی است؟
بله. هر ۱ میلی لیتر برابر با ۱ سی سی است. اما میلی گرم واحد مقدار دارو است و با سی سی تفاوت دارد.
اگر کودک تب نداشت اما درد داشت می توان شربت داد؟
استامینوفن برای درد هم کاربرد دارد، اما علت درد شدید یا مداوم باید بررسی شود. اگر دستور مصرف مربوط به شرایط کودک روشن نیست، با پزشک مشورت کنید.
جمع بندی
برای محاسبه مقدار مصرف، اول غلظت روی شیشه، بعد وزن کودک و در نهایت دستور مصرف را در نظر بگیرید. فرمول نصف وزن فقط برای شربت ۱۲۰ میلی گرم در ۵ میلی لیتر و یک دوز تقریبی ۱۲ میلی گرم در کیلوگرم معنی دارد. جدول ها کمک می کنند محاسبه را بفهمید، ولی برای نوزادان کم سن، شرایط خاص یا دوزی که روی برچسب متفاوت است، جایگزین نسخه پزشک نیستند. برای آشنایی با کاربردها و هشدارهای عمومی دارو، راهنمای شربت استامینوفن کودکان را نیز ببینید.
نوشته شده توسط: دکتر فرناز محامدی متخصص کودکان و نوزادان (اطفال)
منابع
- پزشکان بدون مرز، راهنمای مقدار مصرف خوراکی پاراستامول و غلظت ۱۲۰ در ۵
- آکادمی اطفال آمریکا، مقدار و روش اندازه گیری استامینوفن
- NHS، فرآورده ۱۲۰ میلی گرم در ۵ میلی لیتر و تعداد نوبت های مصرف
- FDA، دستورهای ایمنی استامینوفن مایع و وسیله اندازه گیری
- اطلاعات دارویی پاراکید سوسپانسیون ۱۲۰ در ۵
- اطلاعات دارویی پاراتل سوسپانسیون ۱۲۰ در ۵












دیدگاه ها (0)