مصرف همزمان شربت و شیاف استامینوفن در کودکان: خطرات و فاصله مصرف

0
مصرف همزمان شربت و شیاف استامینوفن در کودکان: خطرات و فاصله مصرف

گاهی والدین به کودک تب دار شربت استامینوفن می دهند و چون تب هنوز پایین نیامده است، تصمیم می گیرند شیاف هم استفاده کنند. گاهی هم یکی از والدین شربت داده و نفر دوم، بدون اطلاع از نوبت قبلی، شیاف می گذارد. در هر دو حالت پرسش اصلی این است: آیا کودک ناخواسته دو دوز از یک دارو دریافت کرده است؟

نکته کلیدی این است که شربت و شیاف لزوما دو داروی متفاوت نیستند. اگر هر دو حاوی استامینوفن باشند، باید مقدار آنها را با هم حساب کرد.

مصرف همزمان شربت و شیاف استامینوفن بدون دستور پزشک توصیه نمی شود. هر دو شکل دارویی می توانند استامینوفن داشته باشند و استفاده نزدیک به هم باعث دریافت دوز بیش از مقدار مورد نظر شود. فاصله معمول نوبت های استامینوفن خوراکی اغلب ۴ تا ۶ ساعت است، اما برای تغییر بین شربت و شیاف نمی توان بدون دانستن مقدار، زمان و دستور محصول یک فاصله ثابت ایمن اعلام کرد. اگر احتمال می دهید کودک بیش از مقدار تجویز شده دریافت کرده است، همین حالا مشاوره پزشکی فوری بگیرید و منتظر ظاهر شدن علائم نمانید.

چرا شربت و شیاف استامینوفن یک دارو حساب می شوند؟

نام شکل دارویی به روشی اشاره دارد که دارو وارد بدن می شود. شربت از راه دهان و شیاف از راه مقعد استفاده می شود، ولی ماده موثره هر دو ممکن است استامینوفن باشد. بدن در نهایت باید مجموع این ماده را پردازش کند.

برای مثال اگر کودک شربت استامینوفن گرفته باشد و کمی بعد شیاف حاوی همان ماده را دریافت کند، نمی توان به این دلیل که یکی شربت و دیگری شیاف بوده، دوز نخست را نادیده گرفت. حتی اگر روی دو بسته نام تجاری متفاوتی نوشته شده باشد، باید ماده موثره را بررسی کرد.

فاصله شیاف و شربت استامینوفن چقدر باید باشد؟

این سوال پاسخ یکسانی برای همه کودکان ندارد. برای استامینوفن خوراکی، فاصله ۴ تا ۶ ساعت در بسیاری از دستورها دیده می شود، اما مقدار قابل جذب شیاف، قدرت شیاف و شرایط بالینی ممکن است متفاوت باشد. به همین دلیل نمی توان با یک فرمول ساده گفت «هر چهار ساعت شیاف و شربت را جایگزین کنید».

اگر پزشک به دلیل استفراغ یا مشکل بلع، شکل دارویی را تغییر داده است، زمان آخرین دوز، مقدار دارو و برنامه جدید باید به طور مشخص روشن باشد. شربت و شیاف را به صورت دو برنامه مستقل و موازی تنظیم نکنید.

اگر قرار است مقدار معمول شربت را بررسی کنید، مقاله مقدار مصرف شربت استامینوفن در کودکان به سی سی درباره محاسبه دوز خوراکی و اهمیت غلظت توضیح داده است. آن جدول برای تعیین مقدار شیاف نیست.

یک مثال ساده از اشتباه در مصرف شربت و شیاف

فرض کنیم والدین برای کودک ۱۰ کیلویی، ساعت ۱۰ صبح ۵ سی سی شربت ۱۲۰ میلی گرم در ۵ میلی لیتر داده اند. این یعنی کودک ۱۲۰ میلی گرم استامینوفن دریافت کرده است. ساعت ۱۱، فرد دیگری بدون اطلاع از دوز قبلی یک شیاف استامینوفن ۱۲۵ میلی گرمی استفاده می کند.

در این مثال، مجموع دارو طی یک ساعت ۲۴۵ میلی گرم است. مهم ترین نتیجه این مثال آن نیست که عدد را با یک آستانه عمومی مقایسه کنیم و درباره خطرناک یا بی خطر بودن آن حکم قطعی بدهیم. نتیجه این است که نوبت دوم بدون توجه به نوبت اول داده شده است و لازم است زمان و مقدار هر دو در ارزیابی پزشکی مشخص باشد.

اگر چنین اتفاقی رخ داده است، پیش از تصمیم برای نوبت بعدی با پزشک، اورژانس یا مرکز اطلاع رسانی دارو و سموم تماس بگیرید. در مورد احتمال مصرف بیش از حد، منتظر علائم نمانید.

اگر شربت استامینوفن زیاد دادم چه کار کنم؟

اگر مقدار دارو بیشتر از دستور روی بسته یا نسخه بوده، یا فکر می کنید شربت و شیاف روی هم دوز زیادی ایجاد کرده اند:

  1. فعلا استامینوفن بیشتری ندهید تا پزشک وضعیت را ارزیابی کند.
  2. فوری با اورژانس یا مرکز اطلاع رسانی دارو و سموم تماس بگیرید و زمان را از دست ندهید. در ایران شماره اورژانس ۱۱۵ است.
  3. وزن کودک، سن، نام فرآورده ها، غلظت شربت، قدرت شیاف، مقدار مصرف و ساعت دقیق هر نوبت را آماده کنید.
  4. شیشه، جعبه و بروشور داروها را همراه داشته باشید یا از برچسب آنها عکس بگیرید.
  5. کودک را وادار به استفراغ نکنید و برای جبران، داروی دیگری خودسرانه ندهید.

این اقدامات به معنی آن نیست که هر خطای کوچک حتما مسمومیت شدید ایجاد می کند. اما ارزیابی خطر، به مقدار دقیق و شرایط کودک بستگی دارد و از راه حدس زدن علائم در خانه قابل اعتماد نیست.

علائم مسمومیت با استامینوفن در کودکان چیست؟

در ساعات نخست ممکن است کودک هیچ علامت مشخصی نداشته باشد. تهوع، استفراغ، بی اشتهایی یا درد شکم می توانند رخ دهند، ولی نبود این علائم دلیل ایمن بودن دوز نیست. آسیب کبدی ممکن است دیرتر مشخص شود و برای همین اقدام زودهنگام اهمیت زیادی دارد.

اگر کودک خواب آلودگی شدید، اختلال هوشیاری، مشکل تنفس یا حال عمومی بسیار بد دارد، موضوع یک وضعیت اورژانسی است. با این حال برای درخواست کمک نباید منتظر این علائم شدید بمانید.

چطور مجموع استامینوفن کودک را حساب کنیم؟

برای پیشگیری از خطا، مقدار ماده موثره هر نوبت را با واحد میلی گرم ثبت کنید. ممکن است روی بسته شربت نوشته شده باشد «۱۲۰ میلی گرم در ۵ میلی لیتر» و روی شیاف نوشته شده باشد «۱۲۵ میلی گرم». این اعداد قابل جمع هستند، اما حجم شربت و تعداد شیاف مستقیما با هم جمع نمی شوند.

یک جدول ساده ثبت دارو می تواند به همه مراقبان کمک کند:

ساعتنام دارو و شکل آنمقدار داده شدهاستامینوفن دریافتی
۱۰:۰۰شربت ۱۲۰ mg/5 mL۵ سی سی۱۲۰ میلی گرم
۱۱:۰۰شیاف استامینوفنیک شیاف ۱۲۵ میلی گرمی۱۲۵ میلی گرم

این جدول صرفا نمونه یک خطای دارویی است و برنامه مصرف توصیه شده نیست. همین ثبت دقیق به پزشک کمک می کند دوز تجمعی و اقدامات لازم را ارزیابی کند.

اگر پزشک برنامه مشخصی داده است، زمان و مقدار هر دارو را در یک دفتر یا برنامه مشترک بین مراقبان یادداشت کنید. به خصوص وقتی کودک نزد پدر، مادر یا مادربزرگ جابه جا می شود، این کار جلوی تکرار ناخواسته را می گیرد.

آیا نام تجاری مختلف یعنی می توان دو دارو را با هم مصرف کرد؟

خیر. برای مثال، شربت پاراکید یک فرآورده حاوی استامینوفن است. اگر همراه با شیاف استامینوفن استفاده شود، نام تجاری متفاوت مانع تکرار ماده موثره نمی شود. در مقاله شربت استامینوفن پاراکید توضیح داده ایم که چرا غلظت و نام ماده موثره باید پیش از مصرف بررسی شوند.

داروهای ترکیبی سرماخوردگی نیز گاهی استامینوفن دارند. برای بررسی عمومی کاربرد و عوارض دارو، صفحه شربت استامینوفن کودکان را ببینید.

اگر شیاف اثر نکرد، دادن شربت بهتر است؟

اگر پس از شیاف تب پایین نیامده یا کودک هنوز بی قرار است، خودسرانه شربت اضافه نکنید. جذب شیاف می تواند متغیر باشد و عدم تغییر فوری دما به معنی جذب نشدن دارو نیست. به جای دوز اضافه، زمان مصرف، قدرت شیاف، حال عمومی کودک و علت تب را بررسی کنید و در صورت نیاز از پزشک راهنمایی بگیرید.

اگر کودک استفراغ می کند و نمی تواند شربت را نگه دارد، پزشک ممکن است شکل دارویی دیگری را انتخاب کند. این تغییر باید با احتساب دوز قبلی انجام شود.

سوالات متداول

اگر شربت و شیاف را یک بار با هم دادم، حتما خطرناک است؟

نمی توان بدون دانستن وزن کودک، دوز هر دو فرآورده، زمان مصرف و وضعیت پزشکی پاسخ قطعی داد. اگر احتمال دریافت بیش از دستور وجود دارد، حتی بدون علامت باید فوری مشاوره پزشکی بگیرید.

آیا می توان نوبت های شربت و شیاف را یکی در میان داد؟

فقط وقتی پزشک برنامه مشخصی داده و مجموع دوز روزانه محاسبه شده است. یکی در میان دادن خودسرانه به راحتی باعث اشتباه در زمان یا مقدار مصرف می شود.

اگر بعد از شیاف کمی تب باقی مانده باشد، باید شربت بدهم؟

لزومی ندارد. هدف درمان، راحت تر شدن کودک است. اگر کودک همچنان بدحال است، ارزیابی علت تب مهم تر از دادن یک شکل دیگر استامینوفن است.

آیا می توان شربت استامینوفن را با شربت ایبوپروفن جایگزین کرد؟

این موضوع مربوط به دو ماده موثره متفاوت است و به سن کودک، وضعیت آب بدن و دستور پزشک وابسته است. آن را با موضوع دو شکل استامینوفن اشتباه نگیرید و بدون توصیه پزشک برنامه تناوبی نسازید.

جمع بندی

شربت و شیاف استامینوفن دو راه رساندن یک ماده دارویی هستند. برای پیشگیری از آسیب، همه نوبت ها را با ساعت و مقدار دقیق ثبت کنید و دوزها را جدا از هم حساب نکنید. اگر استفاده همزمان یا تکرار ناخواسته رخ داده است، تصمیم درباره دوز بعدی را با مشاوره پزشکی فوری بگیرید، نه با صبر کردن برای بروز علامت.

نوشته شده توسط: دکتر فرناز محامدی متخصص کودکان و نوزادان (اطفال)

هر سوالی دارید رایگان بپرسید
فرآیند ثبت نام و طرح پرسش در این وبسایت نهایتا ۵ دقیقه زمان نیاز دارد و کاملا رایگان است. پس همین الان سوال خود را مطرح کنید.
برو به بخش مشاوره آنلاین رایگان

منابع

دیدگاه ها (0)

    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌
    ‌

مقاله مرتبط