عوارض واکسن ۱۸ ماهگی در بیشتر کودکان خفیف و موقت هستند و می توانند شامل درد و تورم محل تزریق، تب، بی قراری، خستگی و کاهش اشتها باشند. نکته مهم این است که همه عوارض در یک زمان ظاهر نمی شوند. واکنش های DTP بیشتر در روزهای اول دیده می شوند، اما تب یا دانه های خفیف مربوط به MMR ممکن است حدود یک هفته بعد ایجاد شوند.
درد، قرمزی، تب خفیف، بی قراری و کم اشتهایی از عوارض قابل انتظار هستند. مشکل تنفس، تشنج، کاهش هوشیاری، تورم بسیار شدید، استفراغ مکرر یا حال عمومی بسیار بد نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
برای شناخت واکسن های این نوبت، راهنمای واکسن ۱۸ ماهگی را ببینید.
عوارض واکسن ۱۸ ماهگی چرا متفاوت هستند؟
در این نوبت کودک فقط یک واکسن دریافت نمی کند.
برنامه فعلی ایران شامل:
- DTP
- OPV
- MMR
است.
هر کدام می توانند الگوی متفاوتی از واکنش ایجاد کنند. به همین دلیل والدین ممکن است یک روز پس از واکسن درد پا ببینند و چند روز بعد تب یا دانه های خفیف را تجربه کنند.
عوارض شایع DTP در ۱۸ ماهگی
واکسن DTP مورد استفاده در بسیاری از برنامه های کشوری حاوی جزء سیاه سرفه تمام سلولی است.
WHO واکنش های خفیف این نوع واکسن را شامل موارد زیر می داند:
- درد محل تزریق
- قرمزی
- تورم
- تب
- بی قراری یا تحریک پذیری
واکنش های موضعی می توانند در دوزهای یادآور بیشتر دیده شوند.
عوارض MMR در ۱۸ ماهگی
MMR می تواند باعث:
- درد یا قرمزی محل تزریق
- تب
- دانه های پوستی خفیف
- تورم غدد ناحیه گونه یا گردن در بعضی افراد
شود.
تب و دانه های خفیف MMR معمولا فوری نیستند و می توانند حدود یک هفته بعد ظاهر شوند.
عوارض قطره فلج اطفال
در بیشتر کودکان OPV بدون عارضه قابل توجه تحمل می شود.
بر اساس داده های WHO، تب یا علائم عمومی پس از OPV شایع نیستند.
اگر کودک پس از واکسیناسیون علائم شدید یا غیرمعمول دارد، علت باید ارزیابی شود و نباید خودکار به قطره فلج اطفال نسبت داده شود.
بی قراری بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
بی قراری می تواند به علت:
- درد محل تزریق
- تب
- خستگی
- کاهش اشتها
- ترس و ناراحتی از فرایند تزریق
باشد.
اگر کودک با بغل کردن، مایعات، استراحت و مراقبت معمول آرام می شود و علائم رو به بهبود هستند، این وضعیت اغلب گذرا است.
گریه مداوم و غیرقابل آرام شدن، به خصوص اگر چند ساعت ادامه پیدا کند یا همراه تب بالا باشد، باید بررسی شود.
بی اشتهایی بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
کاهش اشتها برای مدت کوتاه ممکن است رخ دهد.
در این مدت:
- مایعات را در اولویت قرار دهید.
- شیر معمول کودک را ادامه دهید.
- غذا را در حجم کم پیشنهاد کنید.
- کودک را مجبور به خوردن نکنید.
اگر کودک نمی تواند مایعات نگه دارد، ادرار کم شده یا بی حالی واضح دارد، نیاز به ارزیابی پزشکی وجود دارد.
استفراغ بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
استفراغ می تواند پس از واکسن های حاوی DTP رخ دهد، اما هر استفراغی بعد از واکسن از واکسن نیست.
اگر استفراغ:
- یک یا دو بار و خفیف است
- کودک مایعات می خورد
- حال عمومی خوب است
می توان کودک را تحت نظر گرفت.
استفراغ مکرر، سبز رنگ، خونی، همراه درد شدید شکم یا نشانه های کم آبی نیاز به بررسی دارد.
اسهال بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
اسهال علامت اصلی مورد انتظار از DTP یا MMR نیست.
اگر اسهال ایجاد شود، ممکن است به علت یک عفونت گوارشی همزمان یا علت دیگری باشد. شدت، مدت، وجود خون و وضعیت آب بدن کودک اهمیت دارند.
در اسهال شدید یا همراه کاهش ادرار، خشکی دهان و بی حالی با پزشک تماس بگیرید.
علائم سرماخوردگی بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
واکسن ۱۸ ماهگی باعث سرماخوردگی معمولی نمی شود.
آبریزش بینی، گرفتگی بینی، سرفه و گلودرد اغلب به علت یک عفونت ویروسی همزمان هستند.
اگر علائم خفیف هستند می توان کودک را زیر نظر گرفت، اما تنگی نفس، خس خس، تب طولانی یا بدتر شدن حال عمومی نیاز به بررسی دارد.
دانه های پوستی بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
MMR می تواند چند روز بعد باعث راش خفیف شود.
این راش معمولا کوتاه مدت است.
اما دانه های همراه با:
- مشکل تنفس
- تورم لب یا صورت
- ضعف شدید
- لکه های بنفش
- تب و حال عمومی بسیار بد
نیاز به ارزیابی فوری دارند.
تورم و درد محل تزریق
درد و تورم از واکنش های شناخته شده DTP هستند.
برای جزئیات درباره کاهش درد، کمپرس و موارد نیازمند مراجعه، مقاله درد پا بعد از واکسن ۱۸ ماهگی را بخوانید.
تب بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
تب یکی از مهم ترین عوارضی است که والدین جستجو می کنند، اما به دلیل تفاوت زمان بروز DTP و MMR بهتر است جداگانه بررسی شود.
راهنمای کامل: تب بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
خواب آلودگی بعد از واکسن
کودک ممکن است در روز واکسن یا روز بعد بیشتر بخوابد.
اگر کودک بیدار می شود، مایعات می خورد، ارتباط طبیعی دارد و حال عمومی مناسب است، خواب بیشتر می تواند موقت باشد.
اما سخت بیدار شدن، کاهش سطح هوشیاری یا بی حالی غیرعادی باید بررسی شود.
علائم خطرناک بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
در این شرایط ارزیابی فوری لازم است:
- مشکل تنفس
- تورم صورت، زبان یا گلو
- تشنج
- کاهش سطح هوشیاری
- تب بسیار بالا همراه حال بد
- گریه طولانی و غیرقابل آرام شدن
- تورم بسیار شدید اندام
- ضعف غیرعادی
- کم آبی قابل توجه
- علائمی که سریع بدتر می شوند
واکنش شدید آلرژیک نادر است، اما ممکن است پس از هر واکسن رخ دهد.
عوارض واکسن چند روز طول می کشد؟
بسیاری از واکنش های موضعی و عمومی زودرس طی چند روز بهتر می شوند.
واکنش های مربوط به MMR می توانند دیرتر شروع شوند و سپس کوتاه مدت باشند.
اگر علائم به جای کاهش، روزبه روز شدیدتر می شوند، بهتر است علت دیگری هم بررسی شود.
سوالات متداول درباره عوارض واکسن ۱۸ ماهگی
آیا استفراغ بعد از واکسن طبیعی است؟
ممکن است رخ دهد، اما استفراغ شدید یا مکرر را نباید فقط به واکسن نسبت داد.
آیا آبریزش بینی از عوارض واکسن است؟
آبریزش بینی بیشتر با عفونت تنفسی همزمان سازگار است تا یک عارضه معمول واکسن.
آیا دانه های پوستی یک هفته بعد طبیعی است؟
MMR می تواند حدود یک هفته بعد راش خفیف ایجاد کند. راش شدید یا همراه علائم آلرژیک نیاز به ارزیابی دارد.
عوارض واکسن ۱۸ ماهگی از واکسن ۱۲ ماهگی بیشتر است؟
واکنش هر کودک متفاوت است و مقایسه ساده بین دو نوبت قابل پیش بینی نیست. وجود DTP در ۱۸ ماهگی می تواند درد و تورم موضعی بیشتری ایجاد کند.
آیا نداشتن هیچ عارضه ای بد است؟
خیر. نبود تب یا درد شدید به معنی بی اثر بودن واکسن نیست.
جمع بندی
عوارض واکسن ۱۸ ماهگی معمولا شامل درد و تورم محل تزریق، تب، بی قراری و کاهش اشتها هستند. واکنش های DTP بیشتر زودرس هستند و MMR می تواند چند روز بعد تب یا راش خفیف ایجاد کند. شدت حال عمومی کودک مهم تر از وجود یک علامت منفرد است.
نوشته شده توسط: دکتر فرناز محامدی متخصص کودکان و نوزادان (اطفال)
دیدگاه ها (0)