مراقبت بعد از واکسن کزاز معمولا پیچیده نیست. درد، حساسیت، قرمزی یا تورم خفیف محل تزریق از واکنش های شایع واکسن های حاوی کزاز هستند و اغلب طی چند روز بهتر می شوند. کمپرس خنک، مایعات کافی و استراحت در صورت نیاز کمک کننده اند. بیشتر افراد می توانند فعالیت های روزمره را ادامه دهند، اما علائم شدید یا رو به افزایش باید بررسی شوند.
برای آشنایی با خود واکسن و زمان بندی کلی آن، راهنمای واکسن کزاز را ببینید.
بعد از واکسن کزاز چه کنیم؟
در ساعات اول پس از تزریق:
- طبق توصیه مرکز واکسیناسیون چند دقیقه در محل بمانید.
- بازو را کاملاً بی حرکت نکنید، حرکت آرام معمولا اشکالی ندارد.
- اگر درد یا تورم دارید از پارچه تمیز و خنک استفاده کنید.
- آب و مایعات کافی بنوشید.
- اگر خسته هستید استراحت کنید.
- محل تزریق را شدید ماساژ ندهید.
- داروی خودسرانه، به ویژه برای کودک، مصرف نکنید.
درد واکسن کزاز طبیعی است؟
بله. درد محل تزریق یکی از شایع ترین عوارض واکسن های Td و Tdap است.
ممکن است این علائم دیده شوند:
- درد هنگام لمس
- احساس سنگینی بازو
- قرمزی کوچک
- تورم محدود
- حساسیت هنگام حرکت
این علائم معمولا کوتاه مدت اند.
برای درد واکسن کزاز چه کنیم؟
کمپرس خنک
CDC برای درد و تورم بعد از واکسیناسیون استفاده از پارچه تمیز، خنک و مرطوب را پیشنهاد می کند.
یخ را مستقیم روی پوست نگذارید، تماس مستقیم یخ می تواند به پوست آسیب بزند.
حرکت آرام بازو
بی حرکت نگه داشتن کامل دست لازم نیست. حرکت آرام در محدوده راحتی می تواند از خشکی بازو جلوگیری کند.
مسکن در صورت نیاز
برای بعضی افراد ممکن است مسکن مناسب باشد، اما انتخاب دارو به سن، وزن، بارداری، بیماری های زمینه ای و داروهای دیگر بستگی دارد.
برای کودک، دوز دارو باید بر اساس وزن و توصیه پزشک یا داروساز باشد.
درد واکسن کزاز تا چند روز طول می کشد؟
در بسیاری از افراد، درد طی چند روز کاهش پیدا می کند. طول دقیق آن در همه یکسان نیست.
اگر درد به جای کاهش رو به افزایش است، تورم وسیع ایجاد شده یا حرکت دست به طور واضح مختل شده، بهتر است پزشک محل را بررسی کند.
آیا بعد از واکسن کزاز می توان حمام کرد؟
واکسن های تزریقی Td/Tdap نیاز به «خشک نگه داشتن محل برای چند روز» ندارند.
اگر حال عمومی خوب است، دوش معمولی اشکالی ندارد. CDC برای بعضی واکنش های پس از واکسن در کودکان حتی از حمام یا اسفنج ولرم برای کمک به کاهش ناراحتی ناشی از تب نام می برد.
چند نکته ساده:
- محل تزریق را محکم نسابید.
- از لیف زبر روی محل دردناک استفاده نکنید.
- اگر سرگیجه دارید، حمام بسیار داغ نروید.
- در صورت خونریزی کوچک محل تزریق، ابتدا اجازه دهید بند بیاید.
بنابراین باور «بعد از واکسن کزاز نباید چند روز حمام کرد» قاعده عمومی واکسیناسیون نیست.
آیا محل واکسن را ماساژ دهیم؟
ماساژ شدید لازم نیست و ممکن است درد را بیشتر کند.
بهتر است:
- محل را فشار ندهید.
- ماساژ عمیق انجام ندهید.
- حرکت طبیعی و آرام بازو را ادامه دهید.
سفت شدن جای واکسن کزاز
گاهی محل تزریق کمی سفت یا متورم می شود. اگر محدوده کوچک است و روزبه روز بهتر می شود، معمولا بخشی از واکنش موضعی است.
به پزشک مراجعه کنید اگر:
- قرمزی یا تورم به سرعت گسترش پیدا می کند.
- محل بسیار گرم و دردناک است.
- ترشح چرکی دیده می شود.
- تب بالا یا حال عمومی بد وجود دارد.
- تورم بخش بزرگی از اندام را درگیر کرده است.
تب بعد از واکسن کزاز
تب خفیف می تواند بعد از واکسن های حاوی کزاز رخ دهد. سردرد، خستگی یا احساس ناخوشی خفیف نیز ممکن است دیده شود.
اما هر تب بعد از واکسن الزاما ناشی از واکسن نیست. ممکن است فرد هم زمان دچار عفونت ویروسی یا بیماری دیگری شده باشد.
چه زمانی تب نگران کننده است؟
اگر تب بالا، طولانی یا همراه با علائم شدید دیگر است، با پزشک تماس بگیرید.
در کودکان کم سن، آستانه مراجعه برای تب به سن کودک وابسته است، بنابراین توصیه اختصاصی پزشک کودک بر راهنمای عمومی اولویت دارد.
لرز بعد از واکسن کزاز
احساس لرز یا بدن درد خفیف ممکن است همراه تب یا واکنش عمومی بدن رخ دهد. این حالت باید کوتاه مدت و رو به بهبود باشد.
لرز شدید، تب بالا، ضعف قابل توجه یا بدتر شدن حال عمومی نیاز به بررسی دارد.
بعد از واکسن کزاز چه بخوریم؟
غذای خاصی برای «اثر کردن واکسن» لازم نیست.
می توانید:
- رژیم معمول را ادامه دهید.
- آب و مایعات کافی مصرف کنید.
- در صورت تهوع، وعده های کوچک تر بخورید.
مکمل، دمنوش یا غذای خاصی برای خنثی کردن عوارض واکسن کزاز ضروری نیست.
ورزش بعد از واکسن کزاز
اگر حال عمومی خوب است، فعالیت سبک اشکالی ندارد.
اگر بازو درد دارد:
- تمرین سنگین بالاتنه را موقتا کم کنید.
- حرکتی که درد را تشدید می کند انجام ندهید.
- پس از بهتر شدن علائم، فعالیت را تدریجی از سر بگیرید.
غش یا سرگیجه بعد از واکسن
غش پس از تزریق، به ویژه در نوجوانان و جوانان، ممکن است به خود فرایند تزریق مربوط باشد نه محتویات واکسن.
CDC توصیه می کند نوجوانان پس از واکسن مدتی نشسته بمانند تا خطر آسیب ناشی از افتادن کمتر شود.
اگر سرگیجه شدید، طولانی یا همراه علائم غیرمعمول است، باید بررسی شود.
واکنش آلرژیک شدید چه علائمی دارد؟
واکنش آلرژیک شدید نادر اما اورژانسی است.
علائم مهم:
- تنگی نفس
- تورم زبان، صورت یا گلو
- کهیر گسترده همراه ضعف
- خس خس شدید
- افت هوشیاری
در این شرایط فوراً از اورژانس کمک بگیرید.
آیا قبل یا بعد از واکسن استامینوفن بخوریم؟
مصرف روتین دارو قبل از واکسن فقط برای جلوگیری از عوارض معمولا توصیه نمی شود مگر پزشک دلیل مشخصی داشته باشد.
پس از واکسن، اگر درد یا تب ایجاد شود، ممکن است پزشک یا داروساز مسکن مناسب را پیشنهاد کند.
در کودکان، دوز دارو باید بر اساس وزن و شرایط فرد تعیین شود.
اگر واکسن را به دلیل زخم زده ایم چه؟
مراقبت از محل تزریق واکسن با مراقبت از خود زخم فرق دارد.
اگر واکسن به دلیل بریدگی، میخ، گازگرفتگی یا زخم آلوده تزریق شده:
- خود زخم را طبق توصیه پزشک تمیز و پانسمان کنید.
- نشانه های عفونت زخم را زیر نظر بگیرید.
- مطمئن شوید تصمیم درباره نیاز به TIG نیز در صورت لزوم گرفته شده است.
برای معیارهای واکسن بعد از زخم، مقاله زمان تزریق واکسن کزاز بعد از زخم را ببینید.
چه زمانی با پزشک تماس بگیریم؟
- درد یا تورم به جای بهتر شدن شدیدتر می شود.
- قرمزی وسیع یا ترشح چرکی وجود دارد.
- تب بالا یا طولانی شده است.
- فرد بسیار بی حال است.
- علائم عصبی غیرعادی رخ می دهد.
- واکنش آلرژیک یا مشکل تنفسی ایجاد شده است.
- کودک رفتار یا سطح هوشیاری غیرعادی دارد.
سوالات متداول درباره مراقبت بعد از واکسن کزاز
چرا واکسن کزاز دست را درد می آورد؟
تزریق عضلانی و پاسخ التهابی سیستم ایمنی می توانند باعث درد موضعی شوند. شدت آن در افراد مختلف متفاوت است.
آیا بعد از واکسن کزاز دوش بگیریم؟
بله، در حالت معمول دوش مانعی ندارد. فقط محل تزریق دردناک را شدید نسابید.
کمپرس سرد برای واکسن کزاز خوب است؟
برای درد و تورم اولیه، پارچه خنک و مرطوب می تواند کمک کننده باشد.
آیا سفت شدن جای واکسن خطرناک است؟
سفتی کوچک و رو به بهبود معمولا نگران کننده نیست. سفتی همراه قرمزی گسترده، گرمی شدید، ترشح یا بدتر شدن درد باید بررسی شود.
تب بعد از واکسن کزاز چند روز طول می کشد؟
این نوع تب ها معمولا کوتاه مدت است. تب شدید یا ماندگار باید ارزیابی شود و نباید به واکسن نسبت داده شود.
جمع بندی
مراقبت بعد از واکسن کزاز در بیشتر افراد شامل کارهای ساده ای مانند کمپرس خنک، مایعات کافی و حرکت آرام بازو است. حمام معمولی ممنوع نیست و درد و تورم خفیف اغلب طی چند روز بهتر می شوند. مهم تر از هر چیز، شناخت علائم غیرعادی و پرهیز از مصرف خودسرانه دارو، به خصوص در کودکان، است.
نوشته شده توسط: دکتر فرناز محامدی متخصص کودکان و نوزادان (اطفال)
دیدگاه ها (0)